การปลูกผมถาวร คือการลงทุนครั้งสำคัญในชีวิต ที่ไม่ว่าใครก็คาดหวังผลลัพธ์ผมใหม่แข็งแรง สุขภาพดี และสามารถเติมเต็มบริเวณที่ผมบางให้ดูหนาแน่นขึ้นได้ แต่ในความเป็นจริงแล้ว ก็มีโอกาสอยู่บ้างเช่นกันที่คนไข้จะปลูกผมแล้ว ผมไม่ขึ้น หรือ ขึ้นเพียงแค่บางตา จนยังคงเห็นหนังศีรษะชัดเจน
ตามหลักการแพทย์แล้ว การปลูกผมถาวร คือการย้ายกราฟต์ผมต้นทุนจากบริเวณ Safe Zone ด้านหลังท้ายทอยที่มีอยู่ปริมาณจำกัด มาปลูกใหม่ในบริเวณที่มีปัญหาผมร่วง ผมบาง โดยเป็นการย้ายทั้งรากผมและกอผม ที่ประกอบไปด้วยเส้นผมประมาณ 1 – 4 เส้น
ผมในบริเวณ Safe Zone นี้ จะมีคุณสมบัติแข็งแรง ทนทานต่อการหลุดร่วง เนื่องจากสามารถต้านทานฤทธิ์ของฮอร์โมน DHT ที่ส่งผลให้เส้นผมอ่อนแอและหลุดร่วงก่อนเวลาอันควรได้ และเมื่อย้ายกราฟต์ผมต้นทุนที่ว่านี้ไปปลูกใหม่ คุณสมบัติเด่นข้อนี้ก็จะยังตามติดไปด้วย ทำให้ผมปลูกใหม่มีอัตราการรอดสูง สามารถเติมเต็มความหนาแน่น และอยู่กับเจ้าของเส้นผมตามวงจรธรรมชาติไปได้ตลอดชีวิต
อย่างไรก็ตาม ยังมีปัจจัยแวดล้อมต่าง ๆ อีกมากมายที่ทำงานประสานกัน และอาจส่งผลทำให้ผมปลูกใหม่ไม่สามารถเจริญเติบโตได้อย่างที่เราตั้งใจ นามนินจะพาไปแกะรอยคำตอบว่า ปัจจัยอะไรที่ทำให้การปลูกผมถาวรในบางเคส ไม่ประสบความสำเร็จอย่างที่ควรจะเป็น
1. คุณภาพของกราฟต์ผมต้นทุน
ปัจจัยแรก คงหนีไม่พ้นคุณภาพเส้นผมของคนไข้เอง ซึ่งผมของแต่ละคนมีลักษณะเฉพาะตัวที่แตกต่างกัน บางคนมีสภาพหนังศีรษะและเส้นผมที่อ่อนแอเป็นทุนเดิม ขาดสารอาหารมาหล่อเลี้ยงอย่างเพียงพอ บางคนมีเส้นผมขนาดเล็กบาง หรือกอผมของบางคนอาจมีจำนวนเส้นผมเพียง 1 เส้น ทำให้ไม่สามารถเพิ่มความหนาแน่นได้เมื่อเทียบกับคนที่มีเส้นผมขนาดใหญ่ หนา แข็งแรง รวมถึงมีจำนวนเส้นผมมากถึง 3 – 4 เส้นต่อ 1 กอผม
2. ลักษณะของพื้นผิวหนังศีรษะ
หนังศีรษะก็เปรียบได้กับผืนดินสำหรับฟาร์มเพาะปลูกผม ซึ่งต้นกล้าผมใหม่จะหยั่งรากได้มั่นคงดีหรือไม่ จะเจริญเติบโตได้มากน้อยแค่ไหน ก็ขึ้นอยู่กับหนังศีรษะเป็นอีกหนึ่งปัจจัยสำคัญ ในกรณีนี้ มีคนไข้จำนวนไม่น้อยที่มาด้วยความท้าทายจากรอยแผลผ่าตัดบนหนังศีรษะ ไม่ว่าจะเป็นจากอุบัติเหตุ หรือจากการทำหัตถการดึงหน้า ซึ่งจะทำให้มีรอยแผลเป็นบริเวณขมับหรือไรผมตามกรอบหน้า
การปลูกผมทับบนรอยแผลเช่นนี้ แม้จะมีความเป็นไปได้ แต่ก็มีโอกาสที่อัตราการรอดของกราฟต์ผมจะต่ำลง เนื่องจากผิวหนังบริเวณนั้นคือพังผืดที่เกิดจากการซ่อมแซมบาดแผลของร่างกาย จึงไม่ได้มีระบบเลือดฝอยที่หนาแน่นเหมือนบริเวณผิวหนังปกติ ทำให้เป็นอุปสรรคในการลำเลียงอาหารมาเลี้ยงรากผม อีกทั้งผิวหนังบริเวณรอยแผลยังมีความยืดหยุ่นน้อย มีความแข็งกระด้างกว่าบริเวณอื่น ทำให้การปลูกผมใหม่ซึ่งต้องอาศัยการฝังรากผมลงไป ทำได้ยากและเสี่ยงต่อความเสียหายของเส้นผมมากขึ้น
3. ความชำนาญของแพทย์
ในห้องหัตถการปลูกผม แน่นอนว่ามักจะมีปัญหาเฉพาะหน้ามาเป็นโจทย์ท้าทายอยู่ตลอด เพราะการปลูกผมกินเวลายาวนานหลายชั่วโมง และเต็มไปด้วยตัวแปรที่ทำงานผสานกันมากมาย ที่สำคัญ การปลูกผมเป็นทั้ง “ศาสตร์” และ “ศิลป์” นั่นคือต้องอาศัยศาสตร์การแพทย์ด้านเส้นผมและหนังศีรษะ บวกกับมุมมองเชิงศิลป์ ทั้งยังรวมถึงความเข้าใจในความรู้สึกและความต้องการของคนไข้ด้วย
ดังนั้น หากแพทย์ไม่เพียงสามารถควบคุมดูแลหรือให้คำปรึกษาในการทำหัตถการ แต่ยังสามารถลงมือปลูกผมด้วยตนเองได้ด้วย แพทย์ก็จะยิ่งมีความรู้และประสบการณ์พร้อมที่จะรับมือกับปัญหาเฉพาะหน้าในมิติต่าง ๆ ที่อาจเกิดขึ้นโดยไม่คาดคิด ทั้งยังสามารถปรับแนวทาง วิธีการ หรือเทคนิคเล็ก ๆ น้อย ๆ ให้เหมาะสมกับคนไข้แต่ละคนได้มากที่สุด ตามหลักการยึดคนไข้เป็นศูนย์กลางนั่นเอง
4. ความเป็นมืออาชีพของทีมผู้ช่วยแพทย์
ในขั้นตอนต่าง ๆ ของการปลูกผม ทีมผู้ช่วยแพทย์คือคนสำคัญที่ขาดไม่ได้ เพราะแพทย์เพียงคนเดียวไม่สามารถดูแลและลงมือทำได้ทุกขั้นตอน ซึ่งหลังจากเจาะย้ายกราฟต์ผมต้นทุนออกจากด้านหลังท้ายทอยแล้ว ทีมผู้ช่วยแพทย์จะรับหน้าที่เตรียมกราฟต์ผม โดยการคัดแยก ตัดแต่ง และนำกราฟต์ผมแช่ในสารละลายเพื่อรักษาอัตราการอยู่รอดของกราฟต์ผม
อีกทั้งในระหว่างปลูกผม ทีมผู้ช่วยแพทย์จะเป็นผู้คอยนำส่งกราฟต์ผม รวมไปถึงอุปกรณ์ต่าง ๆ อย่างต่อเนื่อง ทั้งหมดนี้ต้องคอยระวังไม่ให้กราฟต์ผมเกิดความกระทบกระเทือนหรือเสียหาย และดูแลให้การปลูกผมที่กินเวลาหลายชั่วโมงเป็นไปอย่างราบรื่นมากที่สุด
5. อุปกรณ์ปลูกผม
ตัวอย่างของอุปกรณ์ปลูกผม เช่น อุปกรณ์เจาะย้ายรากผมจากด้านหลังท้ายทอย และปากกาปลูกผมสำหรับนำกราฟต์ผมใหม่ไปปักลงในบริเวณที่ผมบาง อุปกรณ์ที่ว่านี้ไม่ใช่แบบ One size fits all แต่ควรต้องสามารถปรับขนาดให้เหมาะสมกับกราฟต์ผมของคนไข้แต่ละคนได้ ซึ่งกราฟต์ผมของแต่ละคนอาจมีเส้นผมได้ตั้งแต่ 1 – 4 เส้น ทั้งยังมีขนาดเส้นผมที่หนาบาง หรือเล็กใหญ่ต่างกัน
หากอุปกรณ์มีขนาดใหญ่เกินไป อาจทำให้เกิดบาดแผลกว้าง ส่งผลต่อปริมาณเลือดที่ออกมาขณะทำหัตถการ และหากอุปกรณ์มีขนาดเล็กเกินไป กราฟต์ผมก็จะถูกบีบอัด ทำให้เกิดความบอบช้ำและเสียหาย เพิ่มความเสี่ยงที่จะทำให้ผมไม่สามารถเจริญเติบโตได้ดีในระยะยาว แม้ว่าจะได้รับการปลูกอย่างสวยงามก็ตาม
6. ความร่วมมือระหว่างแพทย์กับคนไข้
นอกจากความชำนาญของแพทย์และทีมผู้ช่วยแล้ว คนไข้เองก็มีส่วนสำคัญที่จะทำให้การปลูกผมแต่ละครั้งประสบความสำเร็จ เพราะเส้นผมปลูกใหม่จำเป็นต้องใช้เวลาถึง 1 ปีเต็มตามวงจรธรรมชาติเพื่อที่จะเติบโตสมบูรณ์เต็มที่ ซึ่งแม้ว่าแพทย์จะคอยดูแลติดตามผลอย่างใกล้ชิดแค่ไหน ก็ไม่สามารถคอยจับตามองเส้นผมได้ตลอด 24 ชั่วโมง
ดังนั้น จึงเป็นภารกิจของคนไข้ด้วยเช่นกัน ที่จะต้องให้ความร่วมมือในการคอยระวัง ดูแล และบำรุงเส้นผม โดยแพทย์จะเป็นผู้ให้คำแนะนำที่เป็นประโยชน์ในการดูแลตัวเอง รวมไปถึงการรับประทานยา การทาเซรั่ม หรือการเข้ารับบริการทรีตเมนต์ฟื้นฟูผมต่าง ๆ อย่างเหมาะสมและต่อเนื่อง ความร่วมมือกันระหว่างแพทย์กับคนไข้บนเส้นทางการรักษาที่ยึดคนไข้เป็นศูนย์กลางนี่เอง จะช่วยให้การปลูกผมได้ผลลัพธ์อย่างที่คาดหวังไว้
ทั้งหมดนี้ คือปัจจัยหลักที่อาจเป็นอุปสรรคในการปลูกผมถาวร อย่างไรก็ตาม คนไข้ที่กำลังตัดสินใจปลูกผม สามารถเข้ามาพูดคุยปรึกษากับแพทย์ของนามนิน เพื่อหาแนวทางในการรักษาอาการผมร่วงและผมบางร่วมกัน ซึ่งแพทย์จะช่วยออกแบบให้เหมาะสมกับลักษณะปัญหาเฉพาะตัวของคนไข้ ทั้งยังมั่นใจได้ในประสบการณ์ของแพทย์และทีมผู้ช่วย ประสิทธิภาพและความทันสมัยของอุปกรณ์ รวมไปถึงความใส่ใจในการติดตามผลหลังปลูกตลอดระยะเวลา 1 ปีเต็ม